Dozór elektroniczny to forma odbywania kary pozbawienia wolności, dzięki której skazany spełniający ustawowe przesłanki może odbyć całą karę pozbawienia wolności lub jej część przebywając we własnym domu lub innym wyznaczonym miejscu.
W artykule wyjaśniam, na czym polega ta instytucja, jakie warunki należy spełnić, by z niej skorzystać oraz kiedy warto zgłosić się po pomoc do adwokata od spraw karnych w Płocku.
Zalety SDE
System dozoru elektronicznego (SDE) stanowi alternatywną formę wykonywania kary pozbawienia wolności, umożliwiając skazanemu funkcjonowanie w warunkach zbliżonych do codziennego życia w społeczeństwie. Na podstawie decyzji sądu, w ściśle określonych ramach czasowych ujętych w indywidualnym harmonogramie odbywania kary, osoba skazana może opuszczać miejsce stałego pobytu, które jednocześnie pełni funkcję miejsca wykonywania kary.
Rozwiązanie to stwarza możliwość kontynuowania lub podjęcia zatrudnienia zarobkowego, realizowania obowiązków wynikających z prowadzenia gospodarstwa rolnego, uczestnictwa w zajęciach edukacyjnych (zarówno na poziomie szkolnym, jak i akademickim), a także wykonywania codziennych obowiązków życia prywatnego i rodzinnego. Harmonogram może obejmować również aktywności takie jak uczestnictwo w praktykach religijnych, dokonywanie zakupów czy inne niezbędne czynności życiowe, pod warunkiem ich uprzedniego zatwierdzenia przez sąd.
Kluczowym atutem SDE jest możliwość odbywania kary w dotychczasowym miejscu zamieszkania, wskazanym we wniosku i zaakceptowanym przez organ orzekający. Rozwiązanie to umożliwia skazanemu utrzymanie relacji rodzinnych i społecznych, minimalizując negatywne skutki izolacji penitencjarnej. Warunkiem odbywania kary w miejscu zamieszkania jest zgoda pełnoletnich domowników (współlokatorów), a wykonywanie kary podlega bieżącej kontroli realizowanej przez sąd, kuratora sądowego oraz Centralę Monitorowania.
System dozoru elektronicznego łączy zatem elementy resocjalizacji środowiskowej z bieżącym nadzorem nad realizacją obowiązków karnych, zapewniając jednocześnie większą elastyczność w wykonywaniu kary i skuteczne ograniczenie negatywnych skutków instytucjonalizacji.
Warunki uzyskania zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego
Sąd penitencjarny może udzielić zezwolenia na odbycie kary w SDE jeżeli:
- kara pozbawienia wolności orzeczona wobec skazanego nie przekracza 1 roku i 6 miesięcy,
- skazany posiada określone miejsce stałego pobytu,
- osoby pełnoletnie wspólnie z nim zamieszkujące/właściciele lokalu wyrażą zgody na odbywanie przez skazanego kary w SDE,
- jest to wystarczające do osiągnięcia celów kary,
- względy bezpieczeństwa i stopień demoralizacji, a także inne szczególne okoliczności nie przemawiają za potrzebą osadzenia skazanego w zakładzie karnym,
- udzieleniu takiego zezwolenia nie stoją na przeszkodzie warunki mieszkaniowe skazanego umożliwiające funkcjonowanie SDE, a także możliwości techniczno-organizacyjne wykonywania tego dozoru przez właściwy podmiot (art. 43la § 1 k.k.w. zm. Ustawą z dnia 31.03.2020 r. o zm. Ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. 2020 poz. 568).
Organ udzielający zezwolenia na SDE
Orzekanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego należy do właściwości sądu penitencjarnego, w którego okręgu skazany przebywa. W przypadku pozytywnie rozpatrzonego wniosku, w sprawach związanych z wykonaniem postanowienia, właściwy jest sąd penitencjarny w okręgu, którego kara jest lub będzie wykonywana. Sąd penitencjarny powinien wydać postanowienie w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku. W praktyce te terminy bywają dłuższe.
Środki odwoławcze
Na postanowienie sądu, odmawiające udzielenia zezwolenia na odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego przysługuje zażalenie do sądu odwoławczego. Ponowny wniosek skazanego lub jego obrońcy w tej sprawie może być złożony po upływie 3 miesięcy.
Stosowanie SDE w przypadku zastępczej kary pozbawienia wolności
W systemie dozoru elektronicznego odbywać można także zastępczą karę pozbawienia wolności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe (art. 43lb Kodeksu karnego wykonawczego). Kara zastępcza pozbawienia wolności orzekana jest w zamian za nieuiszczoną grzywnę lub niewykonaną karę ograniczenia wolności.
Techniczne aspekty SDE
Nadzór nad osobą odbywającą karę w systemie dozoru elektronicznego realizowany jest przy wykorzystaniu specjalistycznych urządzeń teleinformatycznych, obejmujących nadajniki oraz stacjonarne rejestratory monitorujące. Elektroniczny nadajnik lokalizacyjny umieszczany jest w opasce noszonej na kostce lub nadgarstku – opaska ta, potocznie określana jako „bransoleta”, wykonana jest z materiałów wodoodpornych i hipoalergicznych, co zapewnia jej trwałość i bezpieczeństwo użytkowania.
W miejscu odbywania kary instaluje się stacjonarne urządzenie monitorujące, które komunikuje się z nadajnikiem oraz przekazuje dane do systemu centralnego. System ten umożliwia bieżącą weryfikację obecności skazanego w miejscu wskazanym w harmonogramie, jak również rejestrację ewentualnych naruszeń warunków odbywania kary.
Za aspekty techniczne związane z obsługą i funkcjonowaniem infrastruktury monitorującej odpowiedzialna jest Służba Więzienna, która prowadzi stały nadzór nad poprawnością działania systemu oraz reaguje na wszelkie sygnały o nieprawidłowościach.
Złożenie wniosku
Wniosek o udzielenie zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego wraz z uzasadnieniem składa się na piśmie. Uzasadnienie wniosku powinno wykazać, że w stosunku do skazanego istnieją podstawy do ubiegania się o zezwolenie na odbycie kary pozbawienia wolności w SDE. Do wniosku złożonego przez skazanego dołącza się udzieloną na piśmie zgodę osoby lub osób pełnoletnich wspólnie z nim zamieszkujących.
Szukasz adwokata od spraw karnych w Płocku? Skontaktuj się ze mną – oferuję kompleksowe wsparcie w sprawach o dozór elektroniczny.